In de media lezen we dat volgend jaar het eigen risico in de zorg waarschijnlijk richting de € 400,- gaat. Dat is een stijging van maarliefst 12,50% t.o.v. 2015! In 2016 kost de  zorg in Nederland 28,5% van de totaalbegroting van de overheid en stijgt volgend jaar ten opzichte van 2015 met ruim 2%. Waarom wordt zorg steeds duurder? De vingers van de zorgaanbieders, zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie wijzen naar elkaar en de politiek weet hierop na jaren nog steeds niet met een verlossend antwoord te komen.

De schoen wringt momenteel nog eens extra doordat diverse zorgtaken het afgelopen jaar naar gemeentes zijn verplaatst. Gemeentes zijn naarstig opzoek naar slimme systemen om de zorg sneller af te kunnen handelen. Implementatie van deze systemen zal ons als belastingbetaler wederom veel geld kosten. Daarnaast hebben de gemeentes moeite om hun begroting op orde te krijgen, mede door bestuurders die andere ambities hebben dan zorg -en welzijn.

Volgens mij kunnen we een aantal punten op rij zetten die ervoor zorgen dat de zorgkosten stijgen:

  • Zorgaanbieders hebben een veel te zware managementlaag, volgens Berenschot zetten ouderenorganisaties en gehandicaptenorganisaties momenteel gemiddeld 13-14%  van hun personeelsbestand in voor overheadfuncties. Het is vaak slecht gesteld met de communicatie binnen organisaties en de mens staat niet centraal.
  • Zorgverzekeraars zitten steeds vaker op de stoel van de zorgverlener waarbij we ons af kunnen vragen of de juiste zorg geboden wordt. Nederland is het enige land waar verzekeraars een winstoogmerk hebben.
  • De farmaceutische industrie heeft een monopoliepositie. De kosten voor medicijnen zijn hoog door de patentrechten op medicijnen en een overmaat aan marketingactiviteiten.
  • De wijze van dossiervorming maakt de hele zorg zwaar bureaucratisch waardoor we aan het echte werk niet toekomen.

Zorgaanbieders
Door de steeds maar verder doorgevoerde bezuinigingen in de zorg zien we dat niets nog zeker is. De mens staat hier niet centraal.

Er worden bijvoorbeeld geen vaste contracten meer aangeboden aan werknemers. Deze week hoorde ik iemand vertellen dat het contract na twee jaar niet verlengd werd. De zelfde dag stond er een nieuwe vacature met precies hetzelfde aantal uren en functie inhoud online bij deze zorginstelling. Bij wet is dit toegestaan maar volgens mij heeft de overheid het zo niet bedoelt met de nieuwe Wet Werk en zekerheid (WWZ). Door de WWZ krijgt deze medewerker sinds 1 juli 2015 pas na een half jaar weer een kans om opnieuw aangenomen te worden bij dezelfde zorginstelling.

Gezondheids -en welzijnszorg staat bij het CBS op de derde plaats met een ziekteverzuimcijfer van maarliefst 4,8%! Er staan iedere keer weer veel te veel diensten open die ingevuld moeten worden door collega’s die nog wel werken. Een flexpool bureau vragen voor openstaande diensten is te duur. Dit zorgt opnieuw voor veel stress bij werknemers in de organisatie waardoor het ziekteverzuim zeker niet af zal nemen.

Het middenmanagement is aan handen en voeten gebonden door het hoger management en heeft, door alle bezuinigingen, zeer beperkte middelen om de teams goed aan te kunnen sturen. Voor het middenmanagement is het momenteel trekken aan een dood paard, het is pappen en nathouden.

Zorgverzekeraars
Zorgverzekeraars drukken een steeds zwaardere stempel op ons zorgsysteem als het gaat over de zorgvraag die ingevuld moet worden. De zorgverzekeraars zullen roepen dat zij deskundigen in huis hebben die kunnen bepalen welke zorg geboden moet worden. Het feit is dat deze deskundigen wel op de stoel zitten van de verzekeraar met de opdracht om de financiële doelstellingen te behalen.

De farmaceutische industrie
Regelmatig komt de discussie voorbij dat medicijnen veel te duur zijn. De farmaceutische industrie geeft aan dat het ontwikkelen van nieuwe medicijnen erg duur is terwijl de zorgverzekeraar in het nieuws komt met het bericht dat zij de prijzen voor medicijnen in 2014 sterk gereduceerd hebben.

Het inzichtelijk (transparant) maken van de kosten in de zorg wordt overigens niet altijd gewaardeerd. De NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) heeft vorige week nog besloten om de omstreden begeleidingskosten bij apothekers van € 6,25 weer te “verstoppen” op de factuur.

Sinds 2006 heeft de politiek vrije marktwerking ingevoerd in de zorg en het ziekenfonds daarmee afgeschaft. Dit zou er toe moeten leiden dat de zorgkosten afnemen!

Vrije marktwerking
Deze vorm van marktwerking houdt in dat de overheid nog altijd toeziet op de balans tussen vraag en aanbod in de verschillende zorgsectoren, maar dat er wel ruimte is voor concurrentie, verschil in zorgaanbod en verschillen in de prijzen van behandelingen. Het is dus geen volledig vrije markt, maar een markt die door de overheid wordt gecontroleerd en gereguleerd.

Een groot voordeel van de marktwerking zorg is dat er kostenbewustzijn wordt gecreëerd bij patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Dit zorgt ervoor dat er ook veel meer op de kosten wordt gelet en er veel meer wordt ingezet efficiëntie van de zorgverlening en zorginkoop. Hierdoor wordt de zorg betaalbaarder? voor de verzekerde.

De zorgkosten stijgen nu harder dan de economie en iemand moet deze kosten voor haar rekening nemen. Mensen leven namelijk steeds langer en daarom zijn er gemiddeld ook meer zorgkosten per persoon.

Conclusie
Als we in Nederland naar ons zorgstelsel kijken dan zou je, volgens het eenvoudige management model van Greiner, kunnen stellen dat we in een Bureaucratiecrisis terecht zijn gekomen, zie figuur 1 hieronder. Door schaalvergroting hebben Zorginstellingen het middenmanagement ingevoerd. Het top management legt, door het bezuinigingsbeleid in de zorg, allerlei regels op die ervoor zorgen dat het middenmanagement te star en inflexibel wordt. Het ontbreekt op dit moment aan voldoende “handjes” die naast hun (dubbel)functie ook het dossier op orde moeten houden.

greiner-groei

figuur 1: De zorg is in de Bureaucratiecrisis terecht gekomen.

De verantwoordelijkheden en bevoegdheden zouden wat mij betreft weer lager in een organisatie gelegd moeten worden waardoor er bij de “handjes” meer arbeidsvreugde, voldoening en plezier in het werk ontstaat. Een organisatie wordt daarmee flexibeler omdat zaken sneller afgehandeld kunnen worden.

Wat is de rol van de manager?
Als er een manager in de organisatie geplaatst wordt dan hoort deze er voor te zorgen dat de organisatie blijft draaien met voldoende “handjes” die hun verantwoordelijkheden en bevoegdheden aankunnen. De manager grijpt op tijd in (lees managen) wanneer iets fout dreigt te gaan. De manager geeft de “handjes” tools (lees ook eigen ontwikkeling) waarmee zij hun werk goed kunnen doen. Ook de middenmanager wordt tegenwoordig (teveel) beziggehouden met het vele rapporteren aan het top management.

Momenteel wordt er al flink gewerkt aan slimmere (digitale) systemen zoals de komst van apps voor smart phones en tablets waardoor bij de bron processen beter en efficiënter verlopen. Op termijn zal hierdoor minder management nodig zijn die nu zorgdragen voor rapportages en andere bijzaken. Belangrijk punt is hierbij wel dat het management iedereen bij de invoering van een dergelijke systemen betrekt. Overhead zoals administratie, IT kunnen door automatisering centraal geregeld worden waardoor de overheadskosten afnemen.

De overheid heeft de afgelopen jaren telkens ingezet op schaalvergroting met het idee dat daardoor alles goedkoper zou worden. Het is met name de Overheid die er voor moet zorgen dat we alleen kunnen besparen op de zorgkosten door samen te werken met instellingen die geen winstoogmerk hebben op gezondheids- en welzijnszorg. Zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie zouden ter dienste moeten staan aan het zorgsysteem. Geldstromen moeten onafhankelijk van deze partijen gereguleerd en gecontroleerd worden door de overheid zodat er weer transparantie komt over de inkomsten en uitgaven binnen de zorg.

Volgens het CPB zullen door de vergrijzing en de hogere levensverwachting de awbz zorgkosten (vergoedt de kosten voor langdurige zorg aan gehandicapten en ouderen) tot 2040 nog stijgen. Het is dus zaak slimme maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat iedereen de zorg krijgt die nodig is.

In dit artikel ben ik kritisch over ons zorgstelsel, maar weet dat er gelukkig ook veel welwillende mensen zijn die, ondanks het huidige systeem alles in het werk zullen stellen om te werken aan een betere zorg- en welzijn toekomst voor iedereen. Ik doel hierbij niet alleen op mensen die werkzaam zijn binnen de zorginstellingen, maar ook bij zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie. [like]

bronnen: CPB “Vergrijzing verdeeld” / Zorgvisie “Overhead in care gaat drastisch dalen” / Zorgwijzer “Vrije marktwerking” / CBS “ziekteverzuim Gezondheids -en welzijnszorg” / De Correspondent “Waarom medicijnen zo duur zijn” / Financieel dagblad 16/9/2015 “Prinsjesdag 2015” / Gelderlander 14/9/2015 “Inwoners Oude IJsselstreek gaan gevolgen voelen van financieel beleid”/ Financieel dagblad 10/9/2015 “Omstreden apothekerskosten weer ‘verstopt'”